Er is de laatste jaren terecht meer aandacht voor complexe PTSS. Eindelijk is er een diagnose die erkent dat langdurig, herhaald trauma diepere sporen achterlaat dan “gewone” PTSS. Problemen met emotieregulatie, een hardnekkig negatief zelfbeeld en moeite met nabije relaties horen erbij.
Toch blijft er iets knagen. In de spreekkamer, in supervisie en in lotgenotengroepen komt het steeds terug: de grens met borderline is vaag. Te vaag.
Sommige mensen krijgen jarenlang het label borderline, terwijl hun klachten veel meer te maken hebben met wat hen is aangedaan. Anderen krijgen juist CPTSS, terwijl er duidelijke borderline-kenmerken meespelen die om een andere aanpak vragen. Het resultaat? Verkeerde verwachtingen, verkeerde behandelvolgorde, en soms het gevoel dat je “te complex” bent of “niet goed meewerkt”.
Een scherpere definitie zou hierbij helpen. Niet om mensen in hokjes te stoppen, maar om beter te kijken.
Bij “zuivere” CPTSS zie je vaak:
- een stabiel negatief zelfbeeld (“ik ben kapot / schuldig / waardeloos”);
- relationele problemen die vooral bestaan uit wantrouwen en vermijding;
- emotionele ontregeling die sterk getriggerd wordt door traumaherinneringen.
Bij sterke borderline-kenmerken zie je eerder:
- een instabiel, wisselend zelfbeeld;
- intense angst om verlaten te worden en chaotische relationele patronen;
- impulsief zelfbeschadigend gedrag als primaire manier om emoties te reguleren.
Die verschillen zijn belangrijk. Ze bepalen of je vooral met traumaverwerking aan de slag kunt, of eerst (of parallel) stevig moet werken aan regulatie, mentaliseren en relationele stabiliteit.
Natuurlijk is de werkelijkheid vaak gemengd. Maar juist daarom is een helderdere definitie nodig. Niet om de complexiteit te ontkennen, maar om er beter mee om te gaan.
Want achter de discussie over labels zit iets veel belangrijkers: mensen willen begrepen worden. Ze willen dat hun geschiedenis serieus wordt genomen, zonder dat hun hele persoonlijkheid tot een stoornis wordt gemaakt. En ze willen een behandeling die past bij wat er écht speelt.
CPTSS was een vooruitgang. Nu is het tijd voor de volgende stap: de definitie aanscherpen, zodat we zorgvuldigere diagnoses kunnen stellen en gerichtere hulp kunnen bieden.
Reactie plaatsen
Reacties