Als papa of mama soms verdrietig of boos is

Voor kinderen van 4 tot 7 jaar — en hun ouders en begeleiders

Voor het kind

Soms doet papa of mama iets wat je niet begrijpt.

Misschien worden ze ineens heel boos. Of heel stil. Of ze huilen zonder dat jij weet waarom.

Dat komt niet door jou.

Je hebt niets verkeerd gedaan.

Weet je wat trauma is?

Soms is er iets heel ergs gebeurd met papa of mama, lang geleden. Hun lichaam is dat nog niet vergeten. Het is alsof er een klein alarmpje in hen zit dat soms afgaat, ook als er geen echt gevaar is. Dan kunnen ze verdrietig of boos worden, of wegkruipen in zichzelf.

Jij kunt dat alarmpje niet uitzetten. Dat is niet jouw taak.

Jouw taak is gewoon jezelf zijn. Spelen. Lachen. Kind zijn.

Als je je verdrietig of bang voelt, mag je dat zeggen. Tegen papa of mama, of tegen iemand anders die je vertrouwt, een juf, een oma, een buurvrouw.

Jij hoeft dit niet alleen te dragen.

Voor de ouder of begeleider

Hoe leg je trauma uit aan een jong kind zonder te veel, zonder te weinig?

Kinderen van 4 tot 7 jaar denken concreet en magisch tegelijk. Ze begrijpen meer dan we soms denken, maar ze vullen ook veel in met eigen verklaringen en die verklaringen zijn bijna altijd zelf verwijzend: 'het is mijn schuld', 'ik doe iets verkeerd', 'ik moet papa of mama redden'.

Het allerbelangrijkste dat je een kind in deze leeftijd kunt geven, is een simpele, eerlijke geruststelling: dit gaat niet over jou, en jij hoeft dit niet op te lossen.

Wat kinderen in deze leeftijd nodig hebben

• Eenvoudige woorden zonder details — 'papa heeft soms een moeilijke tijd in zijn hoofd' is genoeg.
• Herhaling en consistentie — jonge kinderen verwerken dingen door het meerdere keren te horen.
• Lichamelijk contact en nabijheid — veiligheid zit voor jonge kinderen in het lijf.
• Ruimte om te spelen — spel is hoe kinderen verwerken wat ze niet kunnen verwoorden.
• Een vaste volwassene buiten het gezin — een juf, opa, buurvrouw die stabiel aanwezig is.

Wat je beter kunt vermijden

• Gedetailleerde uitleg over wat er is gebeurd — dat is te veel voor deze leeftijd.
• Het kind in de zorg rol duwen — 'jij moet goed voor mama zorgen' legt een te zware last.
• Ontkennen dat er iets aan de hand is — kinderen voelen spanning en maken er zelf iets van.
• Conflicten uitvechten in aanwezigheid van het kind — ook als het niet over hen gaat.

Voor de ouder met trauma zelf:

Als jij degene bent met trauma, en je leest dit: het feit dat je dit leest is al liefde. Je hoeft geen perfecte ouder te zijn. Je hebt een veilige, aanwezige volwassene in het leven van je kind nodig en dat hoef jij niet alleen te zijn.