Wanneer je seksueel misbruikt bent, of op andere manieren mishandeld, heeft dat diepe gevolgen voor hoe je omgaat met boosheid. Iets wezenlijks raakt beschadigd. Je natuurlijke zelfbescherming, die gezonde agressie die je nodig hebt om in de wereld te kunnen staan, raakt ontregeld of verdwijnt zelfs helemaal.
Agressie is van oorsprong geen kwaad woord. Het komt van het Latijnse aggredior, wat betekent: ergens op afgaan. In een gezonde ontwikkeling leer je deze kracht op een positieve manier te gebruiken. Agressie helpt je om doelen te bereiken, contact te maken, taken uit te voeren. Het is nodig om grenzen te stellen en om jezelf hoorbaar te maken.
Zelfbescherming is geen luxe. Het is noodzakelijk als je mee wilt doen in de wereld en gezonde relaties wilt aangaan. Dat geldt niet alleen voor vriendschappen, familie, partners of collega’s, maar ook voor alle andere contacten die je onvermijdelijk hebt. Als je in contact met bijvoorbeeld een zorgverlener geen toegang hebt tot jouw gevoel van veiligheid en je jezelf niet kunt uitspreken, loop je het risico opnieuw over je grenzen heen te gaan. Soms zelfs opnieuw getraumatiseerd te raken.
Wat gebeurt er met jouw agressie tijdens misbruik?
Vanaf het eerste moment wordt jouw wil opzijgeschoven. Iemand pleegt een overval op jouw lichaam. De impact daarvan is groot en werkt diep door. De wil van de ander gaat voor, en dat thema nestelt zich in hoe jij later met jouw boosheid en agressie omgaat.
Ook jouw basisveiligheid raakt beschadigd. De verbindingen die je als kind hebt gelegd tussen ervaring en gevoel raken ontwricht. Wat je dacht dat veilig was, blijkt dat niet te zijn. Het vanzelfsprekende vertrouwen dat een kind mag hebben in anderen en in de wereld, werkt ineens niet meer. De macht van de dader komt ertussen te staan.
Daarmee raakt ook het vertrouwen in jezelf beschadigd. Je kunt niet meer goed inschatten wat wel en niet veilig is. Dat maakt angstig. Je voelt je onbeschermd en mensen kunnen te dichtbij komen, omdat er een onbewaakt stuk in jouw persoonlijke grens is ontstaan.
Juist daarom is het zo belangrijk om opnieuw te leren voelen waar jouw grenzen liggen en hoe je die duidelijk kunt maken.
De radio van zelfbescherming
Ik gebruik vaak het beeld van een radio met vijf volumeniveaus. Die radio staat voor jouw zelfbescherming.
Op stand 1 kun je rustig aangeven wat je wilt en wat je niet wilt. Wordt daar niet naar geluisterd, dan ga je naar stand 2. Je herhaalt je boodschap, iets duidelijker, iets steviger. In de meeste situaties is dat voldoende. Mensen zijn vaak bereid te luisteren.
Soms is stand 3 nodig. Je voelt boosheid en maakt die kenbaar. De boodschap is nu: luister, dit is belangrijk, anders komt de relatie in gevaar. Bij stand 4 is er woede. En bij stand 5 is er razernij. De verbinding met de ander is dan vaak verbroken en niet zelden keert de woede zich ook naar binnen, tegen jezelf.
Wanneer je zelfbescherming beschadigd is, zijn stand 1, 2 en 3 vaak niet meer beschikbaar. De radio staat uit op 0, of half op 1 of 2. Of hij schiet ineens door naar 4 of 5.
Bij stand 0 ben je niet in staat je boosheid te uiten. Soms voel je die boosheid niet eens meer. Je hebt het afgeleerd. Je maakt jezelf onzichtbaar.
Bij stand 1 of 2 voel je wel iets en zeg je ook wel iets, maar nooit direct. Je houdt jezelf voortdurend in. Nee zeggen voelt onmogelijk. Wat je zegt, verpak je zo dat de ander het moet uitpakken. Daarmee leg je de verantwoordelijkheid bij de ander om jou goed te begrijpen. De kans dat dat misgaat is groot, en vervolgens voel jij je opnieuw niet gezien of gehoord.
In beide gevallen heb je de ander nodig om jouw grens te bewaken. En dat is precies waar het ooit misging.
Het goede nieuws: de radio is te herstellen
Zelfbescherming is te oefenen en te herstellen. Wanneer je de beschikking terugkrijgt over stand 1, 2 en 3, komt de regie weer bij jou te liggen. Je kunt opnieuw echt contact maken met jezelf én met de ander.
Er bestaat een krachtig en helpend model om met deze verschillende ‘volumeknoppen’ te oefenen. Je leert je boosheid weer voelen en uiten, je grenzen worden duidelijker, het vertrouwen in jezelf groeit. Angst en onveiligheid nemen af.
Het model heb ik aangepast zodat een ieder het voor zichzelf kan gebruiken.
Reactie plaatsen
Reacties